|
BATMAN'IN TARİHİ
Batman'ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve
Heredot tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı Abtyagestin'in torunu
Kyros karşıtı Erpagazso M.Ö. 550 yılında yenilinceMED asilzadeleri arasındaki
utancından dolayı MED'lerin yaşadığı Media bölgesinin kuzey batı ucundaki
topraklarına çekilmek zorunda kalmış. Başka bir görüşe göre de Kyros pres
egemenliği altında kalmamak için bu bölgeye yerleşmiştir. Karaçalı, sazlık ve
bataklıktan oluşan bu bölgenin ortasında yapay bir adacık oluşturup, adına han
obası anlamında olan "ELEKHAN" denilmiştir. ( M.Ö. 546 ) ELEKHAN 194 yıl
bağımsız ve mutlu bir dönem geçirerek 352 yılında Büyük İskender'in istilasına
uğramıştır. Daha sonra Lesepkoslar, Partlar, Romalılar, Sasani ve Bizansın
hakimiyetine girmiştir. Artuklular, Moğollar, İlhanlılar, Celaliler, Karakoyunlu
(Pezreşe) Akkoyunlular ve 1500 yılında Sevafilerin eline geçmiştir.
1515 yılında, 4. Murat'ın Bağdat seferi sırasında kendisine büyük yararlıklar
gösteren Turhan oğlu Mahmut Paşa'ya ELEKHANI içine alan Batman suyu ile Botan suyu
arasında kalan bölgenin tamamını vermiştir. Bu gelişmeden sonra ELEKHAN talafuz
değişikliğine uğrayarak halk dilinde ELAH zamanla "İLUH" ismini
almıştır. İluh köy birimi olarak kayıtlara geçmiş ve Siirt vilayeti, Elmedin
kazasına bağlı olarak benliğini sürdürmüştür.
Elmedine yerleşim birimi 1926-27 yılı ilkbaharında bugünkü Batman çayının
taşması nedeniyle haritadan silinmiş ve İluh köyü Beşiri (Kobin) ilçesine
bağlanmıştır. Batman isminin nereden geldiği hakkında gürüşler olmayıp, bir
görüşe göre bugümkü Batman çayının adı 1950'li yılların başında İluh
köyüne verilmiştir. Yaygın olan görüşe göre de İluh köyünün aşağı
kısmında ilk deneme kulesi kurulduğunda TPAO'nun tesislerinin bulunduğu bölgeye
bakmaktan gelen Batman adı verilmiştir.
1937 yılında bucak haline getirilen İluh, 1940'lı yılların
sonları ile 1950'li yılların başlarında bölgede varoaln petrol filizlerinin
değerlendirilmesi sonucunda İluh bucağında her alanda büyük gelişme
sağlanmıştır. Bu gelişmeler üzerine 2 Eylül 1957 tarihinde ilçe teşkilatı olarak
kabul edilmiştir.
1955 genel nüfus sayımında İluh nüfusunun 4713 olarak kaydedilmesiyle 2 Kasım 1955
yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur. 1990 yılına kadar çok hızlı bir gelişme
yaşayan Batman, 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Türkiye'nin 72. ili olma
ünvanına kavuşmuştur.
BATMAN’IN COĞRAFI KONUMU
Batman İli 41 derece 10 dakika ve 41 derece 40 dakika doğu
boylamları ile 38 derece 40 dakika ve 37 derece 50 dakika kuzey enlemleri arasında yer
alan bölgede bulunmakta olup, 550 m yükseklikteki rakımdadır. Ülkemizin Güneydoğu
Anadolu Bölgesinde bulunan Batman ili, kuzeyde Muş, batıda Diyarbakır, doğuda Bitlis
ve Siirt, güneyde Mardin illeri ile komşudur. ilimizin kuzey ve kuzeydoğusu yüksek,
sarp ve dağlık olup güneyi ise dağlık ve engebelidir. Dicle nehri batıdan doğuya
akarak il topraklarının içinden geçer. Batman çayı, Batman-Diyarbakır il
sınırını çizerek Dicle nehri ile birleşir.
İl merkezi Batman çayı havzasında düz bir arazi üzerine yerleşmiştir. İlin
doğusunda petrol üretimi yapılan 1288 m. yükseklikte Raman dağı ve Güneydoğu
torosları vardır. Batman’da karasal iklim hüküm sürmektedir. Bölgede yazları
sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Sıcaklık ortalaması yazları 40
derece, kışları ise -5 derecedir. Kar yağışları az görülür. İl yeraltı su
rezervi bakımından da oldukça zengindir. Yıllık yağış (ortalaması 45.8 mm.'dir.
Verimli ovalara sahip olan il merkezinin kurulduğu Batman çayı havzasını çevreleyen
Sason dağları (Aydınlık dağları) 2500 m. Meleto tepesi 2967 m, Kuşaklı Dağı 1947
m, Avcı Dağı 2121 m, Meydanok Tepesi 2042 m, Kortepe 2082 m, Raman Dağı 1288 m.'de
bulunmaktadır. Meleto yaylası, Beşiri Ovası ile Batman Ovası yanında Raman
dağının Güney etekleri ile Mardin Eşiğini oluşturan Hasankeyf ilçesinin güney ve
güneydoğusunu çevreleyen kalkerli arazi yapısının verdiği imkanlarla oluşturulan
mağara evleri yüzey şekilleri açısından oldukça güzel bir görünüm
arzetmektedir. 4000'i aşkın mağaranın bulunduğu bu bölge dünyada benzeri az bulunan
bir doğa harikasıdır. Sel sularının binlerce yılık bir süreç içinde
oluşturduğu kanyonlar ve buna bağlı olarak ortaya çıkan engebeli arazi yapısının
biçimlendirdiği yeryüzü şekillerinin seyrine doyum olmaz.
|
|
