Sureleri Dinlemek İçin Bilgi Sayarınızda Flash Playerin Yüklü Olması
GerekirFlash Playerı yüklemek
için
tıklayınız.
TÜRKÇE MEALİ
1- De ki: İnsanların Rabbine sığınırım.
2- İnsanların mutlak sahip ve hakimine
3- İnsanların İlahına.
4- Vesvese veren sinsi şeytanın şerrinden.
5- Öyle şeytan ki İnsanların kalbine vesvese verir.
7- (Vesvese veren o şeytan) insanlardan ve cinlerdendir.
İNİŞ
SEBEBİ
Felak Suresi'yle birlikte indiğinden, iniş sebebi bu sure
hakkında da aynıdır. İLGİLİ HADİSLER
“Sizden hiç kimse yoktur ki, ana müvekkel kılınmış bir
karini (ruhani bir arkadaş ve yakını) bulunmasın.” Bunun üzerine Ashab-ı Kiram
sordu: “Ya Resulüllah! Senin de mi karinin var?” Efendimiz cevap verdi: “Evet,
benim de karinim var; ancak Cenabı Hak ona karşı bana yardım etti de o İslam'a girdi
(teslimiyet gösterdi) ve o sebeple bana sadece hayır ile tavsiyede bulunur.” (1)
Resulüllah (A.S.) Efendimizin zevcesi Safiye (R.A.). itikatta
bulunan Resulüllah'ı (A.S.) ziyarete gelmiş ve geceleyin ikisi birlikte dışarı
çıkmışlardı ki, Resulüllah (A.S.) onu evine kadar götürmek istiyordu. Derken yolda
Ensar'dan iki adamla karşılaştı. Onlar Resulüllah'ı (A.S.) görünce oradan süratle
ayrılmaya koyuldular. Resulüllah (A.S.) onlara seslenerek ; “Biraz yavaş olun! Bu
yanımdaki kadın Safiye bint Hay'dir.” O iki adam “Sübhanellah.. Ya Resulellah!
(Senin hakkında şüphe mi ederiz?)” dediler. Resulüllah (A.S.) şöyle buyurdu:
“Şüphesiz ki şeytan, ademoğlunun kan kanalından girer. O bakımdan şeytanın sizin
kalbinize bir şey, bir şer atıp fısıldamasından endişe ettim.” (2)
“Resulüllah (A.S.) Efendimiz'in bindiği merkebin ayağı
sürçtü (ve o sebeple Resulüllah (A.S.) yere düştü). Bunun üzerine Resulüllah'ın
(A.S.) redifi (arkasından gelen adam): “şeytan düşürüverdi!” dedi. Bu sözüne
karşı Resulüllah (A.S.) ona: “Şeytan kaydırıp düşürdü, deme. Çünkü böyle
dediğin zaman şeytan kendinde bir azamet hisseder ve: “Ben kendi kudretimle onları
yere düşürdüm” der. Ama Allah'ın ismiyle.. dersen, o (şeytan) küçülür, o kadar
ki bir sinek gibi kalır” buyurdu. (3)
Ebü Zer (RA) anlatıyor: “Resülullah (A.S.) Efendimiz
Mescid'de bulunduğu bir sırada gidip yanına oturdum. O bana: “Ya Ebu Zer! Namaz
kıldın mı?” diye sordu. Ben de: “Hayır..” dedim. Bana: “Öyleyse kalk namaz
kıl!” buyurdu. Ben de kalkıp namaz kıldım ve öylece oturdum. Resulüllah (A.S.)
Efendimiz şöyle buyurdu: “Ya Ebu Zer! İnsan ve cinlerin şeytanlarından Allah'a
sığın.” Ben de : “Ya Resulüllah! İnsanlardan da şeytan var mıdır?” diye
sordum. “Evet, vardır” buyurdu..” (4)
“Şüphesiz ki şeytan insanın kurdudur; tıpkı davarlara
musallat olup (sürüden) uzak kalan zayıf sıska olanını yakalayan kurt gibi..” (5)
“Doğrusu
şeytan şöyle dedi: “Rabbim! Senin izzetin hakkı için hiç durmadan senin
kullarını, ruhları bedenlerinde olduğu sürece aldatıp şaşırtacağım.” Bunun
üzerine Cenabı Hak ona : “İzzet ve Celalime and olsun ki, kullarım istiğfar
ettikleri sürece ben onları bağışlayacağım” buyurdu..” (6)
“Şüphesiz şeytan sizden birinize gelir de şöyle
fısıldar: “Göğü kim yarattı?” O da: “Allah yarattı” der. O yine: “Ya yeri
kim yarattı?” diye fısıldar. O da: “Allah yarattı” der. Bu defa şeytan:
“Allah'ı kim yarattı?” diye fısıldar. İşte sizden biriniz böyle bir
fısıltıyı hissedince, şöyle desin : “Ben Allah'a ve Resulüne iman ettim.”
(7)
ALLAH'IN İNSANLARA İZAFE EDİLEN ÜÇ SIFATI
“De ki: İnsanların Rabbine, insanların (yegane)
hükümdarına, insanların ilahına... sığınırım.”
Kuran-ı Kerimin son suresinde Cenabı Hakk'ın insanlardan yana
üç sıfatı anılmaktadır, şüphesiz İnsanlar bu üç sıfatı layıkıyla anlar ve
hayatlarını ona göre düzenlerlerse. aralarında fitne ve fesat havası estiren ve
durmadan kargaşalık çıkartmak için sinyaller veren şeytan tesir alanını kaybetmiş
olur. Böylece huzurlu, güvenli aile ve toplumlar vücut bulur; kardeşlik duygusu
kuvvetlenir. Zira üç sıfattan her birinin ruhlar ve kafalar, kalpler ve dimağlar
üzerinde ayrı tesiri ve başka başka tecelliyle yönlendirme özelliği söz konusudur.
Şöyle ki :
1- Rab
2- Melik
3- İlah.
Rab : Yaratıp terbiye etmenin, yetiştirip geliştirmenin, kemale doğru
yükseltmenin bütün inceliklerini içermektedir. Başta melekler, insanlar ve diğer
canlılar olmak üzere her şey Rab sıfatının tecellisiyle gelişip tekamül etmiş,
denge ve düzenini bulmuştur. Anneyle çocuğu arasındaki kopmaz bağ; anne sütünün
müstesna anlamdaki besleyici özelliği ; hayvanların kendi nesillerim devam ettirme iç
güdüleri ; bitkilerin kendi benzerlerini devam ettirmede tohum vermesi, kök salması ve
mikro modelini tohum, kök ve sporlarında (8) muhafaza etmesi hep bu sıfatın Halik
sıfatıyla birlikte tecellilerinin eseridir. Cenabı Hak, terbiye ve tekamül ettirmede,
geliştirme ve düzenlemede insan takdir ve tasvirinin ; duygu ve düşüncesinin
erişemeyeceği kudret ve yüceliktedir. O bakımdan mastar kalıbında olan “rab”
mübalağa ifade etsin, yani bu yüceliği yansıtsın diye sıfat olarak
belirlenmiştir.
İnsanoğlu kainata ve onda yer alan her sistem ve parçaya akıl
ve ilim, idrak ve irfan gözüyle baktığı takdirde “Rab Sıfatı”’nın tecelli ve
programlama izini görebilir. Öyle ki, arının yaratıldığından bu yana bal yapmakta
olduğunu ; karıncanın düzenli iş ayarlamasıyla hayatını sürdürdüğünü anlar
ve “Sübhane Rabbiye'l-Azim-Sübhane Rabbiyel-A'la” diyerek rüku ve secdeye
varır.
O bakımdan Cenabı Hak kabul edelim ki kainattan “Rab
Sıfatı”nın tecellisini çekecek olsa, ne denge kalır, ne de düzen; her şey
alt-üst olup hilkatinin (var edilişinin) hikmetinden uzaklaşır. Melik : Sözlük olarak, sahip, padişah, muktedir önder,
güçlü hükümdar ve kral demektir. Rab sıfatından sonra anılması çok anlamlıdır.
Şöyle ki : Her şeyi yaratıp hilkat ve fıtratına zerk ettiği özelliğine göre
terbiye edip kemale erdiren Rab, onları kendi haline bırakmamakta, kainatı bir saatin
çarkları, dişlileri gibi birbirine bağlı kılıp sayısı belirsiz melekleri
görevlendirmek suretiyle kudretini göstermekte; hükümdarlığını bir zaaf, aksama ve
ihmal söz konusu olmaksızın sürdürmektedir, işte kainatta sağlam denge ve düzenin
aksamadan devamı Cenabı Hakk'ın bir de Melik Sıfatısın tecellisiyledir. Ondan başka
hükümdarların iktidar süresi kısıtlı, tasarruf yetkisi kayıtlı, kudreti
sınırlıdır ve hepsi de ölüme mahkumdur. Cenabı Hakk'ın kudret ve tasarrufu ise
sınırsız ve sonsuzdur. O bakımdan O, yegane hükümdar ve hükümrandır.
Varlıkta hakim olan ilahi kudret ve tasarrufu görmemek ve
anlamamak için kör ve sağır, bön ve ebleh olmak gerekir. İlah : Rab ve Melik olan Cenabı Hak bu iki sıfatının
tecellisiyle de her türlü övgüye layık olduğu gibi, ibadet edilmeğe de tek ehildir.
Azıcık dünyalık elde etmek, geçici bir makama yükselebilmek için fani hükümdarın
önünde eğilen insan, kendi kıymet ve azizliğini idrak edememenin zilleti içinde
bulunuyor demektir. Onu insan olarak yaratan ve kainatta birçok şeyi onun hizmetine
veren; sonra da Rab Sıfatı'yla onu terbiye edip kemale erdiren; “ahsen-i takvin”
düzeyine getirip onu tasarrufu altında bulunduran Cenabı Hakk'a ibadet etmemesi son
derece üzücü ve düşündürücüdür. Zira insanoğlu Rabbine ibadet ettiği
kadarıyla insanlığının mana ve hikmetini anlayabilir. Yine ibadetine göre O’nun
yanında değer kazanıp izzet ve şerefe erişir. Bunun için Kuran'ın ilk suresinde
Cenabı Hakk'ın “Rabbü'l-alemin” olduğu ifade edilirken. arkasından üç sıfatı
anılmakta ve sonra da “Ancak sana ibadet ederiz ve ancak senden yardım bekleriz”
cümlelerine yer verilmektedir. Burada ise, o sıfatlardan bir kısmı anılarak
“ilah” ismi getirilmekte ve o cümlelerin özeti verilmektedir.
Böylece Cenabı Hak sözünü ettiğimiz üç sıfatını
sıralarken çok ince bir hususa da işarette bulunmaktadır. Şöyle ki: İnsanlardan
olan terbiyeci, aynı zamanda melik (hükümdar) olmayabilir. Ama Allah hem yegane
terbiyeci, hem de benzeri olmayan hükümdardır. O'nun hem terbiyeciliği, hem de
hükümdarlığı devamlıdır. İnsanların ise bu iki yönü de geçici ve
sınırlıdır. Sonra insanlardan mabud (ibadet edilen ilah) olamaz. Ama Cenabı Hak aynı
zamanda insanların ilahı (mabudu) olarak bulunuyor ve bu hususta da O'nun dengi ve
benzeri yoktur.
CİN VE İNSANLARDAN OLAN VESVESECİ
Cenabı Hakk'ın Rab, Melik ve İlah olarak üç sıfatı da
insanlara izafe edilerek anılmaktadır. Zira O'nun isim ve sıfatının, özellikle bu
üç sıfatının tecellisine en çok layık olan ve o tecelliden yeterince nasibini
almaya yönelik yeteneklerle donatılan insanlardır. Ne var ki onlardan bir kısmı
yaratılışındaki bu azizliği idrak edemediğinden Rahman ve Rahim olan Allah'tan
uzaklaşıp İblis'le yakınlık ve dostluk kurma özentisi ve çabası içindedir. Böyle
olunca da toplum içinde yer alan bu tiynetteki insanlar en az şeytan kadar tehlikeli ve
zararlıdırlar.
Şeytan ise, durmadan dürtükleyip kan mecrasından sinyal
vermek suretiyle kalp ve kafada bir sürü vesvese ve şüphe doğurarak selim
düşünmeyi, faydalı yönelmeyi, kamil kişi düzeyine gelme idrakini alt üst eder ve
bunun için daha çok mide ve şehveti, kıskançlık ve açgözlülüğü kamçılar;
kişisel menfaatin ön planda tutulmasını telkin ederek sinsi faaliyetini sürdürür. O
aynı zamanda “hannas”tır: Döner, döner aynı sinyalleri verir ve Allah anılınca
geri çekilir, gaflet edilince hemen yaklaşır. Kişi, Rabbini, Melikini ve İlahını
hatırlayıp O yüksek kudrete yönelince İblisin sinyalleri tesir etmez olur ve bu
rahmani hava oluşunca uzaklaşmak zorunda kalır.
Nitekim İbn Ebi Dünya, ibn Cerir ve İbn Münzir'in tahric
ettikleri, Hakimin de sahihlediği hadiste şöyle buyurulmuştur : ”Doğan her
çocuğun mutlaka kalbi üzerinde vesvas(vesvese veren) bulunur. Sonra o, Cenabı Hakk'ı
anınca vesvas arkasını dönüp uzaklaşır; unutup gaflete dalınca o vesvas dönüp
gelir ve vesvese verir.” (9)
Ancak cin ve insten olan vesvesecinin kalp ve kafaları
karıştırmayı, kötü düşünce ve duygu malzemesi vermesi, içten dışa, kalpten
fiiliyata çıkarılmadığı takdirde, bundan dolayı kulun bağışlanacağı ; yani o
gibi duygu ve düşünceden dolayı sorumlu tutulmayacağı azaba uğratılmayacağı söz
konusudur.
Nitekim Resulüllah (A.S.) buyurdu ki : “Şüphesiz Aziz
ve Celil olan Allah, ümmetimin içinde beliren kötü duygu ve düşünceden dolayı
onları bağışlar. O duygu ve düşünceyle ümmetim amel etmedikçe ve konuşmadıkça
bu böyle sürer.” (10)
Böylece Kuran-ı Kerim’de, Rab, Rahman, Rahim, Malik
sıfatları anılıp Allah’a hamd edilerek başlandı ve yine O'nun Rab, Melik ve İlah
sıfatları anılarak cin ve insden olan şeytanın vesvesesinden Allah'a sığınmamız
emredilerek Kuran tamamlanmış oldu.
Hamd, her türlü
güzel övgü alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur. Bu Sayfaların Hazırlanmasında "Asrın Kur'an
Tefsiri-Celal YILDIRIM / Anadolu Yayınları" Eserinden Faydalanılmıştır.
