Nasr Suresi

Sureleri Dinlemek İçin Bilgi Sayarınızda Flash Playerin Yüklü Olması GerekirFlash Playerı yüklemek için tıklayınız.

TÜRKÇE MEALİ

1-Allah'ın yardımı ve fethi geldiği zaman
2-Ve Allah'ın dinine insanların kabile kabile girdiklerini gördüğün zaman 
3- Artık Rabbine hamd ederek zikirde bulun ve ondan bağışlanmak dile. Şüphe yok ki ; O tövbeleri çok kabul edendir.

İNİŞ SEBEBİ 
     Abdürrezzak'ın kendi Musannaf'ında Ma'mer'den, onun da Zühulden yaptığı rivayete göre : Resulüllah (A.S.) Efendimiz, fetih yılında ünlü kumandan Halid b. Velid (R.A.) bir bölük mücahitle (öncü kuvvet olarak) Mekke'ye gönderdi. Halid b. Velid (R.A.) Mekke'nin alt kısmında. İslam kuvvetlerine karşı koymak üzere saf bağlayıp bekleyen Kureyşlilerle savaştı ve kısa zamanda onları -Allah'ın yardım ve izniyle- hezimete uğrattı. Böylece artık silah kullanmaya gerek kalmadı ve Resulüllah’ın (A.S.) fethi gerçekleştirmesiyle birlikte Mekkeli'ler de Allah'ın son dinine girmeye başladılar. Derken Nasr Süresi indi.(1) 
     Ebü'l-Hasan Nisabüri'nin tespitine göre : Resulüllah (A.S.) Efendimiz. Huneyn Savaşından dönerken bu süre inmiş ve Resulüllah (A.S.) bundan sonra sadece iki yıl yaşamıştır.(2)
     İkrime'nin İbn Abbas (R.A.)dan yaptığı rivayete göre : Resulüllah (A.S.) Efendimiz Huneyn Savaşandan dönüp gelirken Cenabı Hak “İza cae nasrullah..” suresini indirdi. Bunun üzerine Efendimiz (A.S.) şöyle buyurdu: “Ya Fatıma Allah'ın yardım ve fethini insanların gruplar halinde gelip Allah'ın dinine girdiğini söyleyin. Rabbimi teşbih ve tenzih ederim; O'nun hamdıyla hamd eder ve istiğfarda bulunurum. şüphesiz Rabbim tövbeleri çokça kabul eder.”(3)
     İLGİLİ HADİSLER 
     İbn Abbas (R.A.) diyor ki :  “Hz. Ömer (R.A.) beni Bedir Savaşına katılan yaşlı ileri gelenlerin orasına alır, (onların meclisinde bulundururdu). Bu sebeple o zatlardan bir kısmı: “Bizim bu genç gibi genç oğullarımız vardır. Nasıl oluyor da onu bizim toplantımızda bulunduruyorsunuz?” dediler. Hz. Ömer (R.A.) onlara; “Bu sizin de bildiğiniz gibi gençtir” dedi ve bir gün beni onlarla birlikte meclisine davet etti. Sonra beni onlara göstermek istedi de şöyle dedi: “Sizler Allah'ın indirdiği İZA CAE NASRULLAH süresi hakkında ne dersiniz?” Bir kısmı “Allah bize, yardım edip fetih kapısını açınca hamd etmemizi, istiğfarda bulunmamızı emrediyor” derken, bir kısmı susup cevap vermemeyi tercih etti. Sonra bana dönerek; “Ya İbn Abbasi Sen de öyle mi dersin?” diye sordu. Ben ona: “Hayır” diye cevap verdim. O, “Peki ne diyeceksin?” dedi. Ben de ona; “Bu Sure, Resulüllah'ın (A.S.) ecelidir ki, Allah onu bildirmiş oldu.” dedim. Bunun üzerine Hz. Ömer (R.A.) şöyle konuştu : “Ben de bu süre hakkında ancak senin bildiğini biliyorum.” (4)
     Beyhaki'nin yaptığı rivayete göre, İbn Abbas (R.A.) diyor ki :  “Resulüllah (A.S.) Efendimiz. kızı Hz. Fatıma'yı çağırdı ve ona şöyle dedi; “Bana ölüm haberim geldi.” Bunun üzerine Hz. Fatıma ağladı. Az sonra güldü ve şöyle haber verdi : “Resulüllah (A.S.) önce ölüm haberinin kendisine geldiğini söyleyince ağladım". Az sonra bana şöyle fısıldadı ; “Sabret Çünkü gerçekten ehlimden ilk bana gelip ulaşan sen olacaksın” buyurdu. Bunun üzerine sevinip güldüm.” (5)
     İbn Ömer (R.A.)dan yapılan rivayete göre. adı geçen şöyle demiştir :  “Bu süre Mina’da Veda Haccında indi. Bundan sonra ; Bugün size dininizi kemale erdirdim, nimetimi üzerinize tamamladım. Sizin için din olarak İslam'ı beğendim.”(6) mealindeki ayet İndi. Resulüllah (A.S.) Efendimiz bu ayetten sonra sadece 80 gün yaşadı ve bu Ayeti müteakip Nisa Suresinin sonundaki “Kelale” ayeti indi. Resulüllah (A.S.) bu ayetten sonra 50 gün yaşadı. Sonra da Tevbe Suresinin 128. ayeti indi.Resulüllah (A.S.) bu ayetten sonra 35 gün yaşadı. Son olarak da Bakara Suresinin 281. ayeti indi, ve Resulüllah (A.S.) bu ayetten sonra 20 gün yaşadı.” (7)
     MEKKE'NİN FETHİ VE HUNEYN GAZASI 
     Nasr Suresinin Mekke'nin fethinden az önce mi. fetih yılında mı yoksa fetihten iki yıl önce Huneyn Savaşandan hemen sonra mı indiği ihtilaf konusudur. 
     Allame Zemahşeri Mekke'nin fethinden sonra Veda Haccında Mina'da indiğini belirtmiştir. Nitekim İbn Ebi Şeybe. Abd b. Humayd, Bezzar. Ebu Yala, İbn Merduye ve Delail’de Beyhaki'nin yaptığı rivayete göre. İbn Ömer (R.A.) şöyle demiştir: “Bu süre Teşrik Günleri'nin ortasında Mina'da inmiştir ki, Veda Haccı'nda gerçekleşmiş ve Resulüllah (A.S.) Efendimiz bunun veda anlamında olduğunu yani ümmetine veda etmesine işaret anlamı taşıdığını anlamıştır”(8) 
     Ebul-Hasan Nisaburi ise. bu sürenin Huneyn Savaşandan dönülürken indiğini kaydetmiştir, Aynı zamanda Kuran'ın son inen süresi olup olmadığı da ihtilaf konusudur.
     Nesai’nin Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe'den yaptığı rivayette, adı geçen ravi diyor ki: “İbn Abbas (R.A.) benden şöyle sordu : “Ey Utbe'nin oğlu Kuran’ın en son inen suresini biliyor musun?” Ben ona : “Evet, biliyorum : İZA CAE NASRULLAH suresidir” dedim. O beni doğruladı, “öyledir” dedi.” (9)
     Hafız Ebu Bekir Bezzar ile Beyhaki'nin İbn Ömer (R.A.)dan yaptıkları rivayete göre, adı geçen şahabı şöyle demiştir: “Bu sure Resulüllah'a (A,S.) Teşrik Günleri'nin ortasında indirildi ve Resulüllah (A.S.) bunun veda anlamında olduğunu anladı. Böylece Kasva adındaki devesine binip meşhur Veda Hutbesi'ni irad etti.” (10)
     FETİH VE ZAFERLER 
     İslam hep yücelmeye, yükselmeye namzettir. Hedefi, bütün bir insanlığı kurtarmak ve yeryüzünde yalnız Allah'a ibadet edilmesini ve yalnız Allah sözünün en yüce ve en üstün olmasını sağlamaktır. Bu bakımdan İslam kendi üzerinde başka bir sistemin yükselmesine izin vermez. İçine sızan yabancı görüş ve düşünceleri; bidat ve hurafeleri ayıklayıp dışarı atar, Müntesiplerinin iman, ilim. ahlak, fazilet, hayır ve iyilik doğrultusunda bütünleşmesini emreder; bölünmeye. çeşitli isimler altında hizipleşmeye asla cevaz vermez. Yeryüzünde küfür ve tuğyanın tesirini gidermek; sulh ve selameti, düzen ve dengeyi gerçekleştirmek için cihadı emreder. 
     Ancak elde edilen her zafer, sağlanan her fetih ve başarıyı münhasıran Cenabı Hakk'ın yüksek inayet, nusrat ve kudretine döndürmeyi; Allah'ı tek başarı, kuvvet ve kudret kaynağı tanımayı tavsiye eder. Çünkü milletleri yükselten ve alçaltan Cenabı Hak'tır. Savaşlarda zafer kapısını açan orduları hezimete uğratan da O'dur. Ezeli plan ve program gereği olayların gerçekleşmesi için sebepleri oluşturup harekete geçiren de yine O'dur. 
     Kuran'da Allah'ın bu yüksek tasarruf ve iradesi konu edilirken şöyle buyrulmaktadır; “De ki; Ey mülkün sahibi Allahım Dilediğine mülkü verirsin, dilediğinden de mülkü çekip alırsın; dilediğim aziz kılarsın; dilediğini alçaltır, zillete düşürürsün. Hayır yalnız Senin elindedir. Şüphesiz senin gücün her şeye yeter.”(11) 
     Gerçek şu ki, yeryüzünde milletler arasında bozulan dengeyi düzeltmek ve azgın milletlerin şerrini bir çizgide durdurmak ilahi denge kanunu olarak ezelden ebede uzanmaktadır. Cenabı Hak bu konuyu şöyle açıklamaktadır : “Eğer Allah insanların (azgınlık ve taşkınlığını) birbirleriyle savmasaydı, yeryüzünün düzeni elbette bozulur, kargaşalık ortalığı kaplardı. Ama Allah milletlere karşı fazl-ü kerem sahibidir.”(12) 
     Bunun için İslam mücahitleri hak uğrunda, denge ve düzenden yana cihat edip zafer elde edince böbürlenmemeli. gurura kapılmamalı, çılgınlık göstermemelidirler. Cenabı Hakk'ın kendilerinden yana yardım ve inayetinin tecelli ettiğini düşünerek O'na daha çok yakınlık sağlamanın yollarını araştırmalı, daha çok O'nu teşbih edip hamd etmelidirler. 
     Nitekim Resulüllah'a (A.S.) Nasr Suresizle bu hikmet bildirilmekte; tesbih ve tahmid’e, şükür ve istiğfara devam etmesi emredilmektedir. Bu gerçeği bilen dört halife yaptıkları fetihlerde, sağladıkları başarılarda kendi nefislerinden yana bir pay ayırmaktan şiddetle kaçınmış, kuvvet ve kudretin tamamını Allah'a irca etmek suretiyle mahviyet izhar etmişlerdir. 
     Kanuni Sultan Süleyman, deniz zaferinden dönmekte olan donanmay-ı hümayunu devlet ricaliyle karşılarken herkes sevinip sesini yükseltirken o başını önüne eğip gözyaşı akıtıyordu. Sebebi sorulunca da şu cevabı verdiği pek meşhurdur: “Zaferi müyesser kılan Cenabı Hak'tır. Böyle olaylarda nefsimize pay çıkarmamız doğru olmaz. Bize düşen O'nun yüksek kudretine yönelip hamd ve şükürde, tesbih ve istiğfarda bulunmaktır.”
     Cenabı Hak erişilmez kudretinin tezahürlerinden bir kısmını açıklarken bize, az yukarıda mealini naklettiğimiz Ali İmran Süresi 26. ayetle en doyurucu bilgiyi vermektedir. 
     O halde Cenabı Hakk'ın üzerimizde olan hakları o kadar çok ve büyüktür ki onların şükrünü yerine getirmekten aciziz. Ama bu gerçeği bilip itiraf etmek, inanıp  mahviyet ve teslimiyet göstermek şükrün en güzelidir.
     İlahi kanunları ve tecellileri hikmetleriyle en iyi bilen Resulüllah (A.S.) Efendimiz. Mekke'yi fethe giderken çevresinde, kendini Hakk'ın son dinine vakfetmiş on iki bin mücahitten oluşan bir ordusu bulunuyordu. Ama O Büyük Peygamber, kuvvet ve kudretin bütünüyle Allah'a ait olduğunu düşünerek gerek giyim ve kuşamında, gerek binek ve nevalesinde tam anlamıyla tevazu ve mahviyetin en asil görüntüsünü vermiş ve başı önüne eğik olduğu halde nemli gözleriyle Mekke'ye girmiştir. 
     İşte gerçek devlet adamı, hakiki kumandan ve eşsiz insan bu haliyle de kıyamete kadar bütün lider ve önderler, asker ve kumandanlar için benzersiz misaldir. 
     Sonuç olarak surenin içeriğini şöyle özetleyebiliriz :  Nasr Süresiyle, üç gönül ferahlatıcı haber verilerek İslam'ın parlak geleceği müjdelenmekte; üç de hakka teslimiyet doğrultusunda Cenabı Hakk'a daha çok yönelinmesi emredilmekte ve bu muhteşem ilahi takdir ve tesbitin gönül açıcı havasında bir de kalplere hüzün veren acı bir habere işaret buyrulmaktadır. 
     Gönül ferahlatıcı üç haber :
     1-Allah'ın müminlere yardımının yakında gerçekleşeceği,
     2-Önce Mekke'nin, sonra da Arap Yarımadasının fetih günlerinin yaklaşmakta olduğu,
     3-Yine yakın gelecekte, düne kadar İslam'a karşı olan kavim ve kabilelerin; siyasi gruplar ve aşiretlerin yükseksen derecelik dönüş yaparak cemaatler halinde gelip İslamiyeti kendilerine din olarak seçecekleri ve Hz. Muhammedi (A.S.) hak peygamber olarak kabul edecekleri.
     Allah'a yönelmeyle ilgili üç emir :
     1-Cenabı Hakk'ı her türlü noksanlıktan tenzih edip namaz kılmaya devam etmek suretiyle O'na hamd etmek. (13)
     2-Başarı, zafer ve fetihleri gerçekleştirenin insan gücü değil, insan gücüne yön verip sebepleri o istikamette kolaylaştıran ilahi kudrettir. O halde zafer ve fetih müyesser kılınınca. kendi nefsimize bir pay ayırma duygusunun az veya çok kıpırdaması halinde hemen Cenabı Hakk'a yönelip bağışlanma dilemek,
     3-Bu arada beşeri zaaf ve temayül neticesi az bir kusur, hata ve kayma söz konusu olduğunu varsayarak tevbe etmek.. 
     Kalplere hüzün veren haber ; 
     İslam'ın başarıya erişip fetihlerde bulunması. devlet kurup kitleleri idaresi altına alması ve kabile ile milletlerin gruplar halinde gelip son dini din olarak seçmesi, dinin mübelliğ (tebellüğ edeni) ve naşiri Hz. Muhammed'in (A.S.) görevinin sona erdiğine, son sözlerini söylediğine ve yakında vefat edeceğine dair işarettir. 
     Nitekim Nasr Süresiyle belirlenen bütün bu haber, müjde ve işaretler aynen gerçekleşmiştir. 
     Nasr Süresiyle Tebbet Suresi arasındaki münasebet :
     Nasr Süresiyle, İslam'ın yakın gelecekte başarı grafiğinin yükseleceği, zafer ve fetih kapısının açılacağı müjdelendi ve inkarcı zorbalar istemese bile Allah'ın insanlara son mesajı olan İslamiyetin gelişmesini kimselerin durduramayacağına işarette bulunuldu. 
     Tebbet Suresinde, İslam'ın ilk yıllarında bu ilahi sesi duymak istemeyen Ebu Leheb ve benzeri müşriklerin ebedi saadetleriyle ilgili bulunan en büyük fırsat ve nimeti kaçırmak suretiyle kendilerine çok yazık ettikleri açıklanıyor. Sonra da küfür, tuğyan ve zulümde kocasına uyan Ümmü Cemil'in durumu tasvir edilerek kendi yakıtını kendi sırtında taşıdığı belirtilerek ibretli bir tablo oluşturuluyor. 
     Bu surenin de tefsirine bizi muvaffak kılan Cenabı Hakk'a sonsuz hamd-u senalar; ilahi takdir doğrultusunda hareket edip Hakk'ın buyruğunu kusursuz şekilde yerine getiren ve bu sebeple insanlığa nurlu yolu açıp ilahi rahmet havasını estiren Resulüllah (A.S) Efendimize ve Onun Ali ve ashabına salat-ü selamlar olsun.
                                                               
Bu Sayfaların Hazırlanmasında "Asrın Kur'an Tefsiri-Celal YILDIRIM / Anadolu Yayınları" Eserinden Faydalanılmıştır.